Pert total (tam zayi), araç kaza sonrası onarım masraflarının aracın o anki piyasa rayiç değerine yaklaştığı veya aştığı, onarımın ekonomik olmadığı durumlarda sigorta şirketi tarafından aracın “kullanılamaz” kabul edilmesi işlemidir. Bu kararın ardından sigortalıya aracın kaza tarihindeki rayiç bedeli tazminat olarak ödenir.
Pert Total Ne Demek?
Sigortacılık terminolojisinde pert total ne demek sorusunun yanıtı; hasar görmüş bir aracın onarım masraflarının mantıksız seviyelere ulaştığı ve aracın tamamen değerini yitirdiği durumdur. Sektörde ve hukuki metinlerde bu durum; “tam zayi”, “tam hasar”, “ağır hasar kayıtlı” veya halk arasındaki tabiriyle “perte çıkmak” gibi eş anlamlı ifadelerle de kullanılır.
Sigorta pert total kararı verdiğinde, aracın fiziksel olarak onarılması mümkün olsa bile, finansal açıdan bu onarım kârlı veya güvenli bulunmadığı için araç ekonomik ömrünü tamamlamış sayılır.
Aracın Pert Total Oluşu Nasıl Tespit Edilir?
Bir kazanın ardından aracın tam hasarlı sayılıp sayılmayacağı rastgele belirlenmez; bu sürecin net bir tespit ve onay aşaması vardır:
- Eksper Ataması ve İnceleme: Kaza sonrası sigorta şirketi bağımsız bir eksper atar. Eksper, aracın aldığı hasarı kalem kalem inceler ve bir onarım maliyeti çıkarır.
- Araç Pert Total Oranı: Temel kural olarak, eksperin çıkardığı onarım maliyeti, aracın kaza anındaki piyasa değerinin genellikle %50 ile %70’ini aşıyorsa araç için pert kararı verilir.
- Hukuki Durum ve Onay: Hazırlanan rapor kasko poliçesi özel hükümleri ve emsal Yargıtay kararları esas alınarak değerlendirilir. Şirket ve sigortalı mutabakat sağladığında tespit kesinleşir.
Pert Total Nasıl Hesaplanır?
Pert total hesabı yapılırken temel alınan metrik, onarım masrafı ile o günkü piyasa değerinin kıyaslanmasıdır. Araç pert total tutarı belirlenirken aracın kaza günündeki ikinci el piyasa değeri (rayiç bedel) net olarak hesaplanır.
Ödenecek net tazminat hesaplanırken aracın hurda değeri, yani Sovtaj/E-Sovtaj bedeli de denkleme dâhil edilir. Sigorta şirketi aracı sahibinden devralıp kendi satacaksa rayiç bedelin tamamını öder. Ancak hasarlı araç (sovtaj) sigortalıda kalacaksa, aracın hurda değeri rayiç bedelden düşülerek kalan tutar sigortalıya ödenir.
Pert Total İşlemleri ve Süreci
Pert sürecinin resmiyet kazanması ve ödemenin yapılması belirli idari adımları gerektirir. Pert total işlemleri şu şekilde ilerler:
- Onarım maliyetinin rayiç değere yaklaşmasıyla pert kararı netleşir.
- Aracın tescil kaydı ve hasar boyutu SBGM/SBM (TRAMER) sistemine “pert” veya “ağır hasar kaydı” olarak işlenir.
- Araç sahibine “trafikten çekilmiştir” ibareli çekme belgesi veya aracın durumuna göre hurda belgesi düzenlenir.
- Çekme belgeli (pert kayıtlı) araçlar, gerekli onarımlar yapıldıktan ve zorunlu muayeneden geçtikten sonra tekrar trafiğe çıkabilirler; ancak değerleri piyasaya göre kalıcı olarak düşer.
Pert Total Tazminatı Nedir?
Pert total tazminatı nedir sorusu, sürecin finansal sonucunu ifade eder. Kaza anında eğer aracın geçerli bir kasko sigortası varsa, sigorta şirketi tarafından poliçe sahibine ödenen nakit bedele pert total tazminatı denir. Bu tazminat, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri üzerinden ödenir ve sigortalının yeni bir araç alarak mağduriyetini gidermesini sağlar.
Pert Total Fark Bedeli Şahıstan Mı Alınır?
Eğer kazada siz haklıysanız, aracınızın pert bedelini karşı tarafın trafik sigortası öder. Ancak zorunlu trafik sigortalarının yasal limitleri vardır. Aracınızın değeri, karşı tarafın sigorta limitini aşıyorsa, arada kalan pert total fark bedeli şahıstan mı alınır sorusu gündeme gelir.
Eğer kendi kaskonuz yoksa, aradaki farkı kazaya neden olan kusurlu şahıstan hukuki yollarla talep etmeniz gerekir. Fakat kaskonuz (ve İMM teminatınız) varsa, sizin sigorta şirketiniz aracınızın tam bedelini size öder ve daha sonra o farkı kusurlu şahıstan kendisi tahsil eder.
💡 Günlük Hayattaki Karşılığı: Evinizdeki 10 yıllık televizyonunuzun yere düşüp ekranının kırıldığını düşünün. Tamirciye götürdüğünüzde “Ekran değişimi 20.000 TL tutar” der. Oysa aynı televizyonun ikinci el piyasa değeri zaten 23.000 TL’dir. Bu durumda televizyonu tamir ettirmek ekonomik olarak mantıksızdır; cihaz “tam zayi” (pert total) olmuştur. Sigorta mantığı da aynıdır; tamir masrafı aracın kendi değerine ulaştığında, aracı onarmak yerine size doğrudan aracın parasını (rayiç bedelini) öder.
« Tüm Terimleri İncele